Werking van de stem

Vormen van het stemgeluid
Stemgeluid wordt gevormd doordat de lucht uit de longen stroomt en in het strottenhoofd de stemplooien in trilling brengt. De lengte van de stemplooien bepaalt of je een hoge of een lage stem hebt. Iemand met een lage stem heeft in verhouding lange stemplooien. En een hoge sopraan heeft korte stemplooien. Als de stem niet helder, maar schor of hees klinkt, dan sluiten de stemplooien die in het strottenhoofd zitten niet goed. Dit kan allerlei oorzaken hebben, bijvoorbeeld een verkoudheid, overbelasting door schreeuwen en roepen, het spreken in een akoestisch slechte ruimte, een verkeerde ademtechniek of een combinatie van verschillende factoren.

Conditie van de stem
Wanneer alle condities optimaal zijn, kan er een goed stemgeluid worden geproduceerd, dit hangt ook af van het stemapparaat. Wanneer iemand een minder goed stemapparaat heeft, kan dit een reden zijn dat de stemplooien niet in staat zijn optimaal te sluiten, wat betekent dat iemand altijd een hese stem heeft. Soms wordt juist een hese zangstem zeer gewaardeerd en herkennen we de zanger direct aan het kenmerkende stemgeluid. Het is echter belangrijk dat er geen afwijkingen aan de stemplooien ontstaan door een verkeerd adem- of stemgebruik.

Welke factoren hebben invloed op je stemgeluid?
Als er afwijkingen aan de stemplooien zijn, dan beïnvloedt dit de trilling van de stemplooien en dus het geluid dat gemaakt wordt. Meestal komt dit tot uiting in een vorm van heesheid of schorheid.
De stemplooien kunnen ook geïrriteerd raken als gevolg van het blootstellen aan irriterende gassen/dampen, zelf roken of in een rokerige ruimte aanwezig zijn, een droge lucht door de verwarming of airco en in een enkel geval een allergische reactie. Zodra de stemplooien niet meer in aanraking komen met deze irritaties, zal het stemgeluid ook langzaam aan beter worden. Ook een infectie of ontsteking kan het stemgeluid beïnvloeden. Iedereen is wel eens hees bij een verkoudheid. Als je het vermoeden hebt een infectie en/of ontsteking te hebben, dan is het belangrijk om altijd eerst een (huis)arts te raadplegen.
Het is ook mogelijk dat er géén afwijkingen aan de stemplooien wordt gevonden. De stem klinkt slecht door het niet goed gebruiken van de stemplooien tijdens het spreken. De reden hiervan is niet altijd te achterhalen. Lichamelijke conditie kan een rol spelen bij stemproblemen. Bij vermoeidheid wordt de stem misschien niet krachtig genoeg gebruikt. Emoties kunnen ook een oorzaak van verkeerd stemgebruik zijn, bijvoorbeeld door een te hoge spierspanning. Het komt echter vaak voor dat er geen duidelijke oorzaak wordt gevonden. Met oefeningen (logopedische therapie) kan de stem meestal verbeterd worden.

Wat kun je zelf doen bij stemproblemen ?
Niet roken, dit is altijd slecht voor de stem. Door je neus ademen en voldoende water of ander vocht drinken. Als het slijmvlies uitdroogt, is het kwetsbaar. De stem niet forceren wanneer je flink verkouden bent. Niet kuchen, schrapen, fluisteren en schreeuwen. Dat is slecht voor de stemplooien. Spreek rustig. Als je te gehaast spreekt heb je geen tijd om je stemplooien op de juiste manier te gebruiken. Meer tips om je eigen stem in conditie te houden, lees verder.

Zie ook voor meer informatie over keelpijn en stemproblemen door irritaties aan je keel de special van www.gezondheidsplein.nl: special last van je keel